گذشته از اين تعبيرات مثبت ، در قرآن از دارايى و ثروت با تعابيرى چون رحمت « 1 » ، حسنه « 2 » و « الطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ » « 3 » ياد شده است كه مىرساند در نگاه اسلام امور مالى و اقتصادى ، صرفاً بر مبناى تفكّر مادّى پىريزى نشده ، بلكه بر اساس مبانى الهى و اهدافى مقدس و متعالى بنا گرديده است . افزون بر اينها در برخى از آيات نيز از محروميت‌هاى مالى و مادى به عنوان مجازات و عذاب الهى ياد شده است ؛ مانند « « وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرَاتِ » ؛ و ما نزديكان فرعون ( و قوم او ) را به خشكسالى و كمبود ميوه‌ها گرفتار كرديم » . « 4 » نيز : « فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ » . « 5 » اين اشارات نشان مىدهد اقتصاد در اسلام بر خلاف تفسيرهاى ناآگاهانه و برداشت‌هاى نادرستِ افرادى كه بدون داشتن صلاحيت علمى ، احكام اسلام را به غلط تفسير مىكنند و به امور مالى همچون شىء پليد نظر دارند ؛ از اهميت فوق العاده‌اى برخوردار است به گونه‌اى كه در نگاه دين ، قوام سياسى و اجتماعى جامعهء اسلامى ، در گرو قوام و ثبات اقتصادى آن است و زندگانى دنيا مقدمه و زمينه‌ساز حيات آخرت است . در اين بينش ، دنيا محل تربيت نفوس و پرورش استعدادها و رسيدن به كمال و سعادت است ، چرا كه : « الدنيا مزرعة الاخرة » « 6 » ، و « الدنيا مَتْجَر أولياءاللَّه » . « 7 » البته اگر به دنيا و ماديت ، چنان اصالت داده شود كه انسان به بهره‌مندى از لذات زودگذر آن اكتفا كند و اسير مطامع و شهوات آن شود و جنبهء مقدمى آن براى آخرت ، فراموش گردد و به عنوان يك هدف نهايى به رسميت شناخته شود ، روشن است چنين دنيايى سزاوار تعبيراتى مانند : لَعِب و لَهْو « 8 » ، متاع قليل « 9 » ، و متاع الغرور ( كالاى فريب ) « 10 » است كه نشانگر چهرهء ديگر اين واقعيت است . چهره‌اى منفى و مذموم ، زيرا چنين اموال و چنين دنيايى ، منشأ سقوط و هلاكت انسان است . گفتار دوم : جايگاه مال و ثروت از منظر روايات اسلامى درآمد : همه جانبه‌نگرى و توجه به ابعاد گوناگون در

--> ( 1 ) . مانند آيهء 9 سورهء هود : « وَلَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنسَانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُم‌َّنَزَعْنَاهَا مِنْهُ إِنَّهُ لَيَئُوسٌ كَفُورٌ » و آيهء 100 سورهء إسراء : « قُلْ لَّوْ أَنتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَائِنَ رَحْمَةِ رَبِّى إِذاً لَّامْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنفَاقِ » . ( 2 ) . مانند آيهء 131 سورهء اعراف : « فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ » . ( 3 ) . اعراف ، آيهء 32 و مانند آيهء 4 و 5 سورهء مائده : « يَسْأَلُونَكَ مَاذَاأُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمْ الطَّيِّبَاتُ . . . » و آيهء 93 سورهء يونس : « وَرَزَقْنَاهُمْ مِّنَ الطَّيِّبَاتِ . . . » . ( 4 ) . اعراف ، آيهء 130 . ( 5 ) . نساء ، آيهء 160 . ( 6 ) . عوالى اللئالى ، ج 1 ، ص 267 ، ح 66 . از قول پيامبر صلى الله عليه و آله . ( 7 ) . از اميرمؤمنان على عليه السلام ، نهج‌البلاغه ، حكمت 131 . ( 8 ) . مانند آيهء 32 سورهء انعام : « وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ » و آيهء 36 سورهء محمد : « إِنَّمَا الحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ » . ( 9 ) . مانند آيهء 77 سورهء نساء : « قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ » و آيهء 38 سورهءتوبه : « فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِى الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ » . ( 10 ) . مانند آيهء 185 سورهء آل عمران : « وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ » .